Wsparcie psychospołeczne dla dzieci z Ukrainy w Szklarskiej Porębie
W okresie od 1 kwietnia 2025 r. do 31 marca 2026 r. w Szklarskiej Porębie realizowaliśmy projekt „KLUB ODWAŻNYCH I SPRYTNYCH (KOS) – program psychospołecznego wsparcia dla dzieci w Szklarskiej Porębie”.
Cel: zapewnienie specjalistycznego wsparcia emocjonalnego, społecznego i adaptacyjnego dzieciom uchodźczym z Ukrainy, które mieszkają w OZZ Mała Bawaria i uczęszczają do Szkoły Podstawowej nr 1 im. Tadeusza Kościuszki w Szklarskiej Porębie.
dzieci w wieku 8-14 lat
prawie 90 godzin TUS
osobowe grupy zajęciowe
Projekt objął 40 dzieci w wieku 8-14 lat. Były to przede wszystkim dzieci uczące się w oddziałach przygotowawczych, a także uczniowie ukraińscy uczęszczający już do klas polskich, którzy nadal potrzebowali wsparcia w adaptacji szkolnej, budowaniu relacji z rówieśnikami, komunikacji oraz funkcjonowaniu w grupie.
Szklarska Poręba, jako przygraniczne miasteczko górskie, przyjęła znaczną liczbę osób uchodźczych w stosunku do liczby mieszkańców. Jednocześnie na terenie miasta brakowało stałego wsparcia psychospołecznego prowadzonego w języku ukraińskim. Projekt KOS odpowiadał więc na bardzo konkretne potrzeby dzieci, szkoły i lokalnej społeczności.
Dzięki ścisłej współpracy ze Szkołą Podstawową nr 1 działania mogły być prowadzone bezpośrednio w środowisku, w którym dzieci funkcjonują na co dzień. Pozwoliło to objąć wsparciem dzieci, które najbardziej go potrzebowały, w tym uczniów mających trudności z koncentracją, kontrolą emocji, współpracą, rozumieniem norm społecznych oraz odnalezieniem się w polskim systemie szkolnym.
Głównymi działaniami projektu były Trening Umiejętności Społecznych, grupy wsparcia prowadzone przez psycholożkę z Ukrainy oraz indywidualne konsultacje psychologiczne w języku ukraińskim.
Zajęcia odbywały się głównie na terenie SP1, a w okresie letnim również w OZZ Mała Bawaria. Łącznie zrealizowano prawie 90 godzin TUS.
Podczas zajęć dzieci pracowały w małych, 5-6-osobowych grupach. Spotkania prowadzone były w języku ukraińskim, co dawało uczestnikom poczucie bezpieczeństwa i pozwalało swobodniej mówić o swoich trudnościach, emocjach i potrzebach.
Zajęcia koncentrowały się na rozwijaniu podstawowych umiejętności społecznych i emocjonalnych. Dzieci ćwiczyły komunikację, współpracę, rozwiązywanie konfliktów, przestrzeganie zasad, rozumienie norm społecznych oraz budowanie relacji z rówieśnikami. Szczególnie dużo uwagi poświęcono współpracy - najpierw w prostych zadaniach w parach, potem w małych zespołach, a następnie w aktywnościach wymagających działania całej grupy.
W pracy wykorzystywano metody edukacji pozaformalnej, pedagogiki zabawy i pedagogiki cyrku. Dzieci brały udział w ćwiczeniach integracyjnych, rozmowach w kręgu, scenkach, grach zespołowych, zadaniach ruchowych, aktywnościach z piłeczkami, kartami obrazkowymi i innymi materiałami dydaktycznymi. Taka forma była dla uczestników bardzo dostępna - pozwalała uczyć się poprzez działanie, zabawę i doświadczenie.
Grupy wsparcia prowadzone przez psycholożkę z Ukrainy oraz indywidualne konsultacje psychologiczne w języku ukraińskim odbywały się na terenie SP1.
Celem konsultacji było zapewnienie dzieciom indywidualnego wsparcia emocjonalnego w języku ojczystym. Dzieci mogły rozmawiać o trudnościach szkolnych, relacjach z rówieśnikami i dorosłymi, tęsknocie za bliskimi, barierze językowej, stresie, lęku przed egzaminami, doświadczeniach wykluczenia, przykrych komentarzach, problemach z wyrażaniem emocji i stawianiem granic.
W trakcie konsultacji wykorzystywano elementy psychoedukacji, rozmowę, pracę z rysunkiem, metaforą, kartami asocjacyjnymi oraz ćwiczenia wspierające autorefleksję. Dzieci pracowały nad rozpoznawaniem własnych emocji i potrzeb, komunikowaniem niezadowolenia, radzeniem sobie ze stresem, wzmacnianiem poczucia własnej wartości oraz bardziej konstruktywnym reagowaniem w trudnych sytuacjach.
Indywidualne konsultacje uzupełniały TUS i grupy wsparcia. Pozwalały pogłębić tematy, które pojawiały się podczas pracy grupowej, oraz lepiej odpowiedzieć na potrzeby dzieci wymagających spokojniejszej, bardziej indywidualnej przestrzeni. Dotyczyło to szczególnie dzieci przeżywających silne napięcie emocjonalne, wycofujących się z kontaktów rówieśniczych, mających trudności w relacjach rodzinnych lub doświadczających problemów w szkole.
Dodatkowo w ramach projektu zrealizowano działanie kompensacyjne - dwa turnusy półkolonii dla dzieci w Szklarskiej Porębie w okresie wakacyjnym 2025 r. Wzięły w nich udział zarówno dzieci ukraińskie, jak i polskie dzieci z lokalnej społeczności. Zajęcia miały charakter integracyjny, edukacyjny i twórczy. Dzieci poznawały elementy kultury polskiej i ukraińskiej, uczestniczyły w aktywnościach ruchowych, grach terenowych, zadaniach zespołowych i działaniach artystycznych.
Projekt pokazał, jak ważne jest tworzenie dzieciom bezpiecznej przestrzeni do rozmowy, współpracy, zabawy i budowania relacji. Podczas zajęć było dużo pracy w grupie, kreatywnego myślenia i zadań wymagających pomysłowości. Dzieci malowały, tworzyły, odgrywały scenki, rozwiązywały nietypowe wyzwania i uczyły się, że razem można więcej.
Pośrednimi odbiorcami projektu byli również polscy uczniowie, nauczyciele SP1 oraz lokalna społeczność. Poprawa komunikacji, zmniejszenie napięć i większa gotowość dzieci do współpracy przełożyły się na lepszą integrację oraz bardziej wspierającą atmosferę w środowisku szkolnym.
Serdecznie dziękujemy Szkole Podstawowej nr 1 im. Tadeusza Kościuszki w Szklarskiej Porębie za współpracę, otwartość i wsparcie w realizacji działań.
Projekt realizowany był w ramach Fundacji Edukacja dla Demokracji i programu „Wspieramy Ukrainę”, finansowanego ze środków Polsko-Amerykańskiej Fundacji Wolności.
